ΘΑ ΔΕΙΤΕ ΓΙΑ ΠΡΩΤΗ ΦΟΡΑ ΑΥΤΗ ΤΗ ΠΛΕΥΡΑ ΤΗΣ 6\7 ΣΕΠΤΕΜΒΡΗ

Σαν σήμερα πριν 60 χρόνια χτύπησε το τηλέφωνο ενός γραφείου στην περιοχή Γαλατά της Κωνσταντινούπολης. Ο φωτογράφος του Οικουμενικού Πατριαρχείου Δημήτριος Καλούμενος  που βρισκόταν εκείνη την στιγμή στο γραφείο, μόλις σήκωσε  το ακουστικό δεν ήξερε ότι βρισκόταν στα πρόθυρα μιας μεγάλης καταστροφής που θα ταρακουνούσε τη ζωή του. Άλλαξε το χρώμα του προσώπου του ενώ άκουγε όλα όσα του έλεγε αυτός που τον είχε πάρει τηλέφωνο. Εκείνη την περίοδο η εφημερίδα Istanbul Ekspres που ήταν κοντά στη τότε Δημοκρατική Κυβέρνηση και στην Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών είχε πληροφορήσει ότι είχε βομβαρδιστεί το σπίτι  του Ατατούρκ στη Θεσσαλονίκη και στη συνέχεια εμφανίστηκαν πλήθη με ρόπαλα στα χέρια τους που άρχισαν να λεηλατούν τα χριστιανικά μαγαζιά,τις εκκλησίες, τα σπίτια και τα νεκροταφεία. Πολλά μέρη της πόλης μεταμορφώθηκαν πεδίο μάχης :υφάσματα, ενδύματα, παπούτσια και πολλά άλλα είδη πραγμάτων ήταν διάσπαρτα στους δρόμους.

ΕΠΕΙΔΗ ΤΑ ΚΑΤΕΓΡΑΦΕ ΤOΝ ΑΠΕΛΑΣΑΝ

Ο Δημήτριος Καλούμενος πήρε αμέσως την φωτογραφική του μηχανή και άρχισε να φωτογραφίζει\καταγράφει επί δύο μέρες όλες τις καταστροφές που υπέστησαν οι Ρωμιοί-Χριστιανοί της Κωνσταντινούπολης. Η 6η και 7η μέρα του Σεπτέμβρη του 1955 ήταν οι χειρότερες μέρες της ζωής του. Φωτογράφισε ανθρώπους που στο πρόσωπο τους  και στα βλέμματα τους φαινόντουσαν τα σημάδια των καταστροφών που τους προκαλούσαν  ομάδες βαρβάρων που αποτελούνταν από 100 χιλιάδες άτομα και που κατέστρεφαν εκκλησίες, έβγαζαν οστά από τους τάφους και τα έκαιγαν. Μετά τις 7 Σεπτεμβρίου αφού έληξε όλη αυτή η βαρβαρότητα, η Κωνσταντινούπολη δεν ήταν ίδια με παλιά. Πολλοί  Ρωμιοί της Κωνσταντινούπολης αφού έχασαν τις αναμνήσεις τους, τα πράγματα τους και την εμπιστοσύνη που είχαν για την πατρίδα τους ετοιμάζονταν να εγκαταλείψουν την πατρίδα τους.

Ξεκινούσε τώρα η προσωπική καταστροφή του Δημήτριου Καλούμενου-φωτογράφου του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Ο Καλούμενος πλήρωσε ακριβά το γεγονός ότι κατέγραψε την καταστροφή  που είχε οργανωθεί στις 6\7 Σεπτέμβρη για την εκδίωξη των Ρωμιών από την Κωνσταντινούπολη και το ότι έστειλε τις φωτογραφίες στον τύπο του εξωτερικού. Πρώτα φυλακίστηκε και μετά εξορίστηκε. Δεν μπόρεσε να ξαναδεί ποτέ ξανά την Κωνσταντινούπολη.

Μετά από 60 χρόνια για πρώτη φορά δημοσιεύονται στην Τουρκία οι φωτογραφίες του Δημήτριου Καλούμενου. Δημοσιεύονται από τον εκδοτικό οίκο  Ιστό που έκαναν οι Ρωμιοί το 2011 με τίτλο “Η 6 \ 7 Σεπτέμβρη του 1955 από το φακό του Δημήτριου Καλούμενου -φωτογράφου του Πατριαρχείου, ”…

Στο βιβλίο που ετοιμάστηκε με τη βοήθεια του φωτογράφου Νικόλαου Μαγκίνα και του δημοσιογράφου Serdar Korucu, υπάρχουν 60 φωτογραφίες από αρχείο 1500 φωτογραφιών και υπάρχει και η τελευταία του συνέντευξη.

 ΛΕΗΛΑΣΙΕΣ,ΘΑΝΑΤΟΙ,ΒΙΑΣΜΟΙ

Κοιτάξτε με προσοχή εκείνα τα καρέ. Τις εκκλησίες που κατεδαφίστηκαν ,τα πτώματα που ξέθαψαν, τον τότε Οικουμενικό Πατριάρχη Αθηναγόρα να περπατά ανάμεσα στα ερείπια…Θα δείτε ότι όλες αυτές οι εικόνες είναι γεμάτες με πόνο, απογοήτευση και απελπισία. Το πιο σημαντικό απ΄όλα είναι ότι θα νιώσετε την υποχρέωση να σκεφτείτε το μέγεθος των καταστροφών που υπέστησαν οι άνθρωποι αυτοί σαν σήμερα πριν από 60 χρόνια.

Την Τρίτη 6 Σεπτεμβρίου του 1955,ο πρώτος στόχος ήταν το Ζαχαροπλαστείο Haylayf,το σημερινό ξενοδοχείο Ramada το οποίο βρίσκεται στο Osmanbey.Ενώ οι μεγαλύτερες λεηλασίες έγιναν στο Taksim,στην οδό İstiklal.Οι ληστές έχοντας λίστες με τα μαγαζιά των Ρωμιών, Αρμένων και Εβραίων μπήκαν με τη σειρά σε αυτά τα μαγαζιά και έσπασαν τα παράθυρα. Έκαναν άνω κάτω τα προϊόντα-πράγματα. Το μίσος του πλήθους το οποίο άκουσε μέσω ψευδών ειδήσεων ότι βομβαρδίστηκε το σπίτι του Ατατούρκ τους έστρεψε στο να καταστρέψουν τα σπίτια και τα νεκροταφεία. Στις 6\7 Σεπτέμβρη του 1955 το λιγότερο 11 άτομα πέθαναν και 200 γυναίκες υπέστησαν βιασμό. Στο Νοσοκομείο του Balıklı υπήρχαν 60 γυναίκες που νοσηλεύτηκαν λόγω βιασμού.

“ΜΑΛΛΟΝ ΤΟ ΠΑΡΑΚΑΝΑΜΕ”

Ο τότε πρόεδρος της δημοκρατίας Τζελάλ Μπαγιάρ, αφού είδε την κατάσταση της οδού Ιστικλάλ μετά τα γεγονότα,είπε στον Υπουργό Εσωτερικών Ναμίκ Γκεντίκ  ΄΄Μάλλον το παρακάναμε΄΄ και το είπε τόσο δυνατά που το άκουσαν οι τριγύρω.

Ναι, όπως φαίνεται και από αυτή τη φράση, η 6\7 Σεπτέμβρη είχε σχεδιαστεί πολύ πιο πριν με σκοπό να απομακρυνθούν οι Χριστιανοί και οι Εβραίοι από την Κωνσταντινούπολη.

Όπως ο φόρος ακίνητης περιουσίας, τα γεγονότα της Θράκης, οι απελάσεις των Ρωμιών το 1964…

Μετά από χρόνια Ταξίαρχος Sabri Yirmibeşoğlu σε συνέντευξη που έδωσε στον δημοσιογράφο  Fatih Güllapoğlu ανέφερε ότι η 6\7 Σεπτέμβρη οργανώθηκε από το Ειδικό Τμήμα Πολέμου με αυτά τα λόγια: “Και η 6\7 Σεπτέμβρη οργανώθηκε από το Ειδικό Τμήμα Πολέμου και ήταν μια θαυμάσια οργάνωση. Και έφτασε στο στόχο της. ”

Ναι,ο στόχος επιτεύχθηκε και μεγάλο μέρος των Ρωμιών της Κωνσταντινούπολης έφυγε από την Κωνσταντινούπολη. Οι αληθινοί υπεύθυνοι της 6\7 Σεπτέμβρη δεν δικάστηκαν ποτέ.Η κυβέρνηση του Δημοκρατικού κόμματος συνέλαβε τους εξέχοντες αριστερούς εκείνης της εποχής. Ενώ μετά από λίγο καιρό λόγω των αντιδράσεων άφησε ελεύθερους αυτούς τους ανθρώπου αφού δεν είχαν καμία σχέση με αυτά τα γεγονότα. Το δικαστήριο έκλεισε την υπόθεση χωρίς να αγγίξει τους πραγματικούς ενόχους. Αν και άνοιξε ξανά η υπόθεση μετά το πραξικόπημα του 1960 η κυβέρνηση έριξε όλο το φταίξιμο στους πολιτευτές εκείνης της εποχής.

ΖΗΤΗΣΑΝ ΑΠΟ ΤΗ ΒΟΥΛΗ ΝΑ ΄΄ΚΑΤΑΔΙΚΑΣΕΙ΄΄

Τα σημάδια από την 6\7 Σεπτέμβρη δεν σβήστηκαν ποτέ. Ως αποτέλεσμα της πολιτικής του εκτουρκισμού ο αριθμός των Ρωμιών που ζουν στην Κωνσταντινούπολη έχει μειωθεί στο 1500-2000.Πολλοί Ρωμιοί της Κωνσταντινούπολης που εγκαταστάθηκαν στην Ελλάδα νιώθουν άβολα-διαταράσσονται με το να ζουν δίπλα-δίπλα με τα θλιβερά γεγονότα του παρελθόντος αλλά και επειδή η Τουρκία ακόμα ασχολείται με αυτό το θέμα. Είναι ένδειξη το γεγονός ότι η ΄΄Οικουμενική Ομοσπονδία των Ελλήνων από την Κωνσταντινούπολη΄΄ που έχει την έδρα της στην Αθήνα πριν από κάτι μέρες γράφοντας επιστολή στον Πρόεδρο της Βουλής İsmet Yılmaz και στον αντιπρόεδρο της ομάδας των κομμάτων ζήτησε να καταδικαστεί η 6\7 Σεπτέμβρη και να ενθαρρυνθούν-υποστηριχθούν οι επιστροφές.

Κάποια σημάδια είναι τόσο φανερά που δεν μπορεί να τα σκεπάσει ο χρόνος. Όμως ο μόνος τρόπος για να αποφύγουμε τα ίδια γεγονότα να μην συμβούν στο μέλλον είναι να αντιμετωπίσουμε κατάμουτρα αυτόν τον πόνο-τα γεγονότα. Όμως επειδή δεν μπορούμε να το κάνουμε αυτό είμαστε μάρτυρες στο γεγονός ότι η ιστορία επαναλαμβάνεται.

Εφ. Ταράφ  7/9/2015