Ο Αχμέτ Γιλμάζ* δεν πρέπει να είναι σε ένα επικίνδυνο επάγγελμα. Δεν είναι αστυνομικός ή εγκληματίας. Ο Ahmet είναι εισαγωγέας μπανάνας στην Τουρκία.

«Αυτή είναι η τρίτη μου δεκαετία στον κλάδο», είπε περήφανα στο InSight Crime. «[Η εταιρεία μου] πραγματοποίησε τις πρώτες διαμετακομιστικές πωλήσεις από την Τουρκία σε χώρες [όπως] το Ιράκ και το Ιράν. Μέχρι το 2010 ήμασταν ο περιφερειακός αντιπρόσωπος εταιρειών όπως η Chiquita και η Del Monte».

Τότε, το εμπόριο φρούτων είχε ελάχιστη σχέση με το οργανωμένο έγκλημα. Οι ντόπιοι γκάνγκστερ χρησιμοποιούσαν ως επί το πλείστον φορτηγά πλοία και ψαρόβαρκες για να μεταφέρουν αφγανική ηρωίνη στην Ευρώπη, χωρίς σχεδόν ποτέ να ανακατεύονται με νόμιμα γεωργικά προϊόντα. Αλλά όλα άλλαξαν όταν η κοκαΐνη έφτασε στις τουρκικές ακτές. Σήμερα, ο τομέας της μπανάνας είναι ένα παράνομο κέλυφος παραμορφωμένο από το έγκλημα, σύμφωνα με τον Γιλμάζ.

«Αυτή η συμμετοχή ξεκίνησε το 2010. [Γρήγορα] έγινε βαθύτερη… τώρα οι περισσότερες εταιρείες που έκαναν αυτή τη δουλειά στο παρελθόν είναι εκτός αγοράς. Το καρτέλ έχει καταλάβει την αγορά των εμπορευματοκιβωτίων», είπε στο InSight Crime. «Τα κουτιά και τα δοχεία μπανάνας είναι ιδανικά για την απόκρυψη λαθρεμπορίου…[και] τόσο η δομή του προσωπικού όσο και το τεχνικό σύστημα είναι επιρρεπή στη δωροδοκία».

Μια συνεχής ροή από δοχεία μπανάνας κυλάει τώρα στον Ατλαντικό από την Κολομβία, την Κόστα Ρίκα και, πάνω απ’ όλα, τον Ισημερινό. Σύμφωνα με τους Τούρκους παρατηρητές που πήραν συνέντευξη από το InSight Crime, η διαφθορά τους βοηθά στο δρόμο τους γεμάτο με κοκαΐνη και επιβλέπει τη μεταφορά των ναρκωτικών στη Ρωσία, τον Καύκασο και τον Περσικό Κόλπο.

Θεσμική διαφθορά

Το τουρκικό οργανωμένο έγκλημα στηρίζεται στη διαφθορά υψηλού επιπέδου από την εποχή της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Μετά την πτώση της Αυτοκρατορίας στις αρχές του 20ου αιώνα, αυτοί οι συμβιωτικοί δεσμοί ήταν τόσο βαθείς που η ηρωίνη βοήθησε στην οικοδόμηση του νέου τουρκικού κράτους, σύμφωνα με τον καθηγητή Ryan Gingeras, συγγραφέα του βιβλίου «Ηρωίνη, Οργανωμένο Έγκλημα και η Δημιουργία της Σύγχρονης Τουρκίας».

«Από τη δεκαετία του 1940 έως τη δεκαετία του 1970, ο βαθμός στον οποίο οι έμποροι ηρωίνης ήταν σε συμμαχία με πολιτικά πρόσωπα ή προστατεύονταν από πολιτικά πρόσωπα [ήταν απαράμιλλος]», είπε στο InSight Crime.

Μέχρι τη δεκαετία του 2000, ωστόσο, οι δεκαετίες εκδημοκρατισμού και οι προσπάθειες ΗΠΑ-Τουρκίας για την καταπολέμηση των ναρκωτικών είχαν βελτιώσει σημαντικά τα πράγματα, είπε ο Τζίνγκερας. Η αστυνομία και τα τελωνεία της Τουρκίας ήταν μια αποτελεσματική δύναμη κατάσχεσης ναρκωτικών και, το 2013, η χώρα σημείωσε ακόμη και την καλύτερη βαθμολογία της για την καταπολέμηση της διαφθοράς στον ετήσιο δείκτη της Διεθνούς Διαφάνειας, που κατατάχθηκε στην 53η (θέση) από τις 177 (χώρες).

Όμως όλα αυτά τελείωσαν τον Δεκέμβριο του 2013. Ξεκίνησε με ένα σκάνδαλο διαφθοράς που παγίδευσε 52 μέλη του κυβερνώντος Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP), συμπεριλαμβανομένων τριών γιων υπουργών του υπουργικού συμβουλίου. Ο πρόσφατα εκλεγμένος πρωθυπουργός του AKP, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, θα μπορούσε να είχε αντιδράσει με διάφορους τρόπους.

Επέλεξε τη μανία. Μέσα σε λίγες μέρες, πέντε αρχηγοί της αστυνομίας που είχαν επιβλέπει τις επιδρομές απολύθηκαν για αυτό που αποκάλεσε «κατάχρηση εξουσίας». Άλλοι 350 απολύθηκαν γρήγορα σε ολόκληρη τη χώρα, συμπεριλαμβανομένων των επικεφαλής της μονάδας οργανωμένου εγκλήματος και των υπομονάδων καταπολέμησης της λαθρεμπορίας και του οικονομικού εγκλήματος.

«Σχεδόν όλο το τμήμα καταπολέμησης των ναρκωτικών — περίπου 8.000 αστυνομικοί — έχασαν τις δουλειές τους… περισσότερο από το 95% [του προσωπικού]», είπε ο Mahmut Cengiz, ο οποίος ήταν επικεφαλής του τμήματος από το 2011 έως το 2015. «Η κυβέρνηση μόλις κατέστρεψε τη θεσμική μνήμη», είπε στο InSight Crime. Αυτό δημιούργησε μια άνευ προηγουμένου ευκαιρία για τους εμπόρους ναρκωτικών. Εκτός από την καταστροφή της ικανότητας καταπολέμησης των ναρκωτικών της χώρας, οι διεφθαρμένοι αξιωματούχοι έγιναν ξαφνικά πολύ πιο εύκολοι. Μια απόπειρα πραξικοπήματος κατά του Ερντογάν το 2016 —μετά την οποία ολόκληρα αστυνομικά τμήματα καταστράφηκαν— απλώς επιτάχυνε αυτή την τάση, σύμφωνα με τον Mahmut Cengiz.

«Το μήνυμα για τους νεοδιορισθέντες αξιωματικούς ήταν ότι αν απλώς υπακούς στην κυβέρνηση και το καθεστώς του Ερντογάν, τότε θα έκλειναν τα μάτια σε αδικοπραγίες», είπε στο InSight Crime. «Μετά το 2016, αυξανόμενος αριθμός εισαγγελέων, δικαστών, στρατιωτικών και αστυνομικών [εμπλέκονταν] στη διακίνηση κοκαΐνης».

Το επόμενο έτος, το 2017, οι κατασχέσεις κοκαΐνης αυξήθηκαν στην Τουρκία. Από τότε έχουν αυξηθεί κάθε χρόνο, σε άμεση αντίθεση με την κατάταξη της χώρας για τη διαφθορά από τη Διεθνή Διαφάνεια, η οποία έχει πέσει κατακόρυφα. Η Τουρκία βρίσκεται τώρα κάτω από την Κολομβία και τη Βραζιλία.

Τον Μάιο του 2021, αυτό κορυφώθηκε με μια δραματική σειρά ισχυρισμών. Ο Sedat Peker, ένας καταδικασμένος Τούρκος γκάνγκστερ που ζει στο Ντουμπάι, δημοσίευσε πολλά βίντεο κατηγορώντας κορυφαία μέλη του κόμματος AKP για διακίνηση κοκαΐνης και ανθρωποκτονία. Ισχυρίστηκε ότι οι 4,9 τόνοι που κατασχέθηκαν στο λιμάνι Buenaventura της Κολομβίας το 2020 ήταν μέρος αυτού του προγράμματος.

Σύμφωνα με τον Πεκέρ, η απαγόρευση έπεισε ορισμένους κυβερνητικούς αξιωματούχους να βρουν μια νέα διαδρομή προς την Τουρκία, αυτή τη φορά μέσω της Βενεζουέλας. Χωρίς να δώσει πολλές λεπτομέρειες, δήλωσε ότι τα φορτηγά πλοία θα έφευγαν από το βόρειο λιμάνι της Βενεζουέλας La Guaira φορτωμένα με κοκαΐνη, θα σταματήσουν στον Παναμά και στη συνέχεια θα κατευθυνθούν στην Τουρκία.

Αυτές οι κατηγορίες συγκλόνισαν το καθεστώς Ερντογάν. Ένα μήνα αργότερα, οι τουρκικές αρχές πραγματοποίησαν τη μεγαλύτερη κατάσχεση κοκαΐνης που έγινε ποτέ: 1,3 τόνους, στο λιμάνι της Μερσίνας. Μια εβδομάδα αργότερα, πάλι στη Μερσίνα, κατέσχεσαν άλλα 463 κιλά. Ορισμένα ειδησεογραφικά πρακτορεία εξέφρασαν σκεπτικισμό, δεδομένου ότι και οι δύο κατασχέσεις ήταν αποτέλεσμα πληροφοριών και αμφότερες έφτασαν στο ίδιο λιμάνι.

«Όλοι εδώ γνωρίζουν ότι οι συσκευές ακτίνων Χ [της Μερσίνας] δεν μπορούν να δουν ούτε έναν ελέφαντα σε ένα δοχείο», δήλωσε ο εισαγωγέας μπανάνας Ahmet Yilmaz. «Όλα τα κοντέινερ που καταλήφθηκαν πιάστηκαν αμέσως».

Το InSight Crime επιχείρησε να επικοινωνήσει με τον Sedat Peker για αυτό το άρθρο αλλά δεν έλαβε απάντηση. Το InSight Crime ρώτησε και τους τέσσερις συνεντευξιαζόμενους για τους ισχυρισμούς του Sedat Peker. Όλοι είπαν ότι πίστευαν την ιστορία του.

«Ο Sedat Peker αντιπροσωπεύει ένα υπόστρωμα του οργανωμένου εγκλήματος που ιστορικά δεν συνδέεται με τη διακίνηση ναρκωτικών…ένα από τα πράγματα που είπε για τον εαυτό του είναι ότι είναι ένας γκάνγκστερ που πολεμά το λαθρεμπόριο ναρκωτικών, οπότε το γεγονός ότι θα [αποκάλυπτε] αυτό είναι κάπως στον χαρακτήρα», είπε ο καθηγητής Ryan Gingeras.

«Η εικόνα που περιγράφει ο Sedat Peker έχει επιβεβαιωθεί από πολλά γεγονότα. Ειδικά με τη Βενεζουέλα, το λαθρεμπόριο [κοκαΐνης] θα μπορούσε να είναι μια επέκταση του εμπορίου πετρελαίου και χρυσού υπό εμπάργκο», δήλωσε ο ερευνητής δημοσιογράφος Cengiz Erdinc.

Κανείς δεν ήταν αισιόδοξος για τις πιθανότητες της Τουρκίας να αντιστρέψει τη σήψη. «Πιστεύω ότι στο μέλλον οι Τούρκοι έμποροι ηρωίνης θα προχωρήσουν στο εμπόριο κοκαΐνης», προβλέπει ο πρώην αστυνομικός Mahmut Cengiz. Σίγουρα δεν τους λείπουν οι προορισμοί.

Οι αναδυόμενες αγορές της κοκαΐνης

Συναντώντας τόσο την Ευρώπη όσο και τη Μέση Ανατολή, η Τουρκία βρίσκεται σε ιδανική τοποθεσία για τη διακίνηση ναρκωτικών σε κάθε περιοχή. Ιστορικά, η ηρωίνη έχει περάσει από τη Μέση Ανατολή στην Ευρώπη, το MDMA και οι πρόδρομες ουσίες οπιούχων έχουν περάσει από την Ευρώπη στη Μέση Ανατολή και η μαριχουάνα έχει πάει αμφίδρομα, σύμφωνα με την Παγκόσμια Έκθεση Ναρκωτικών του UNODC για το 2022.

Ωστόσο, η κοκαΐνη έχει αλλάξει το παιχνίδι, με τη σημασία της να αυξάνεται καθώς η πυξίδα κινείται από τα δυτικά προς τα βόρεια προς τα ανατολικά. Οι ειδικοί παραμένουν διχασμένοι σχετικά με το μέγεθος του μεριδίου της τουρκικής κοκαΐνης που πηγαίνει σε κάθε περιοχή, αλλά υπάρχει συναίνεση ότι όσο τουλάχιστον πηγαίνει στη Μέση Ανατολή τόσο και στην Ευρώπη.

«Σαν εκτίμηση, μπορούμε να πούμε ότι το 60-70% του διαμετακομιστικού λαθρεμπορίου πηγαίνει στη Μέση Ανατολή και το 30% στην Ευρώπη», δήλωσε ο Cengiz Erdinc. «Νομίζω ότι η Ρωσία έχει σημαντικό μερίδιο στο κομμάτι που πηγαίνει στην Ευρώπη.

Κατά ειρωνικό τρόπο, η Βρετανία και η Ευρωπαϊκή Ένωση, το παγκόσμιο επίκεντρο του εμπορίου κοκαΐνης, μπορεί να είναι λιγότερο κερδοφόροι προορισμοί για τους λαθρεμπόρους κοκαΐνης με έδρα την Τουρκία, έστω και μόνο λόγω όλων των καλύτερα συνδεδεμένων ευρωπαϊκών ομάδων που βρίσκονται πιο κοντά στην τελική αγορά.

Αυτό περιλαμβάνει τους πρώην συνεργάτες τους στο εμπόριο ηρωίνης στην Αλβανία, οι οποίοι μαζί με την ιταλική «μαφία Ndrangheta» κυριαρχούν τώρα στην ευρωπαϊκή επιχείρηση κοκαΐνης. Οι λαθρέμποροι ναρκωτικών της Τουρκίας μερικές φορές απλώς ανταλλάσσουν την κοκαΐνη τους στα Βαλκάνια, συμβιβάζονται με παχιά φορτία αλβανικής μαριχουάνας, σύμφωνα με την Έκθεση Διεθνούς Στρατηγικής Ελέγχου Ναρκωτικών για το 2021 του Υπουργείου Εξωτερικών των ΗΠΑ (INCSR).

Δεν είναι οι πρώτοι που χάνουν από τους μεσάζοντες. Όπως αναφέρθηκε σε μια έρευνα του InSight Crime το 2021, αυτή ακριβώς η γεωγραφική πρόκληση έπεισε τους άρχοντες της κοκαΐνης της Κολομβίας να μετατοπίσουν την εστίασή τους από τις ΗΠΑ στην Ευρώπη, αφήνοντας τη Βόρεια Αμερική στους παλιούς Μεξικανούς μεταφορείς ναρκωτικών.

Σε μια παρόμοια κίνηση, οι τουρκικές ομάδες κοιτάζουν όλο και περισσότερο προς τα βόρεια προς την ανατολική Ευρώπη και τον Καύκασο. Η χρήση κοκαΐνης συνεχίζει να εξαπλώνεται σε ολόκληρο το πρώην Σοβιετικό Μπλοκ και οι τελωνειακοί υπάλληλοι σε αυτές τις χώρες έχουν μικρή εμπειρία στην ανίχνευση του ναρκωτικού, σημειώνει το INCSR.

Η Ρωσία είναι μια βασική τοποθεσία, τόσο μέσω θαλάσσιων καναλιών στη Μαύρη Θάλασσα όσο και μέσω χερσαίων οδών μέσω Αρμενίας και Γεωργίας, δήλωσε ένας ειδικός στο InSight Crime. Το INCSR αναφέρει τα νότια λιμάνια της Ουκρανίας ως άλλη ζώνη διέλευσης κοκαΐνης, αν και η υπηρεσία ναρκωτικών της ΕΕ ανέφερε πρόσφατα ότι η εισβολή της Ρωσίας διέκοψε αυτή τη σύνδεση.

Τόσο η Ρουμανία όσο και η Μολδαβία, οι κύριοι κόμβοι διέλευσης στη Βαλκανική Οδό, έχουν επίσης κάνει μεγάλες κατασχέσεις κοκαΐνης τα τελευταία χρόνια.

Ωστόσο, οι ειδικοί είπαν ότι πουθενά δεν είναι τόσο κερδοφόρο για τους εισαγωγείς κοκαΐνης της Τουρκίας όσο η Μέση Ανατολή. Αν και η κατανάλωση παραμένει εξαιρετικά χαμηλή, η δυσκολία πρόσβασης σε αυτές τις αγορές σημαίνει ότι οι τιμές είναι εκπληκτικά υψηλές.

Για παράδειγμα, τα στοιχεία του UNODC δείχνουν ότι, κατά μέσο όρο, ένα γραμμάριο κοκαΐνης πωλήθηκε στο Βέλγιο για 55 δολάρια το 2017. Την ίδια χρονιά, ένα γραμμάριο πωλήθηκε για πάνω από 115 δολάρια στο Ισραήλ και 170 δολάρια στην Ιορδανία. Όταν έφτασε στον Περσικό Κόλπο, αυτό το γραμμάριο είχε εκτοξευθεί σε αξία, διαπραγματευόμενο στα 475 δολάρια στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (ΗΑΕ) και πάνω από 500 δολάρια στη Σαουδική Αραβία.

Αυτό κάνει τον Περσικό Κόλπο την πιο ακριβή αγορά κοκαΐνης στον κόσμο. Οι κύριοι προορισμοί είναι η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (ΗΑΕ), σύμφωνα με τον δημοσιογράφο Cengiz Erdinc, κάτι που επιβεβαιώθηκε από τον πρώην αρχηγό καταπολέμησης των ναρκωτικών της Τουρκίας Mahmut Cengiz, ο οποίος περιέλαβε επίσης το Μπαχρέιν και το Κατάρ.

Μέρος αυτού του προϊόντος φθάνει μέσω θαλάσσιου λιμένα, ενώ ποσότητες κάτω του κιλού κατασχέθηκαν τακτικά από αεροπορικές εταιρείες ταχυμεταφορών. Αλλά οι ειδικοί είπαν στο InSight Crime ένα εξίσου σημαντικό αλλά σπάνια ανιχνευόμενο μερίδιο ταξιδεύει από την Τουρκία με φορτηγά, προς το Ιράκ και την Αραβική έρημο.

Ο εισαγωγέας μπανάνας Ahmet Yilmaz είναι ανένδοτος σε αυτό το σημείο. Ο ίδιος, μαζί με τον δημοσιογράφο Cengiz Erdinc, ισχυρίζονται ότι ήταν Σύροι έμποροι ναρκωτικών που εκτοπίστηκαν από τον εμφύλιο πόλεμο της χώρας που δημιούργησαν πρώτοι τη διαδρομή της ερήμου της κοκαΐνης, αναλαμβάνοντας το εμπόριο μπανάνας στη Μερσίνα και στέλνοντας φορτηγά μικτών ναρκωτικών και φρούτων στο βόρειο Ιράκ.

Τα στοιχεία παραμένουν ελάχιστα, αλλά όχι εντελώς απόντα. Ένα προφίλ του Ιράκ του 2021 από την Παγκόσμια Πρωτοβουλία κατά του Διεθνικού Οργανωμένου Εγκλήματος (GI-TOC) κατέληξε στο συμπέρασμα ότι, αν και η εγχώρια κατανάλωση ήταν σπάνια, η κοκαΐνη διέρχεται από τη χώρα καθοδόν προς τις γειτονικές αγορές.

Επιπλέον, το 2019, ένα δημοσίευμα ξένων μέσων επικαλέστηκε υψηλόβαθμο Ιρακινό πολιτικό που έλεγε ότι μισός τόνος κοκαΐνης απαγορευόταν πρόσφατα σε μια αποστολή μπανάνας στον Εκουαδόρ, αλλά ότι ο λαθρέμπορος αφέθηκε ελεύθερος χωρίς να του απαγγελθούν κατηγορίες.

«Ένα απλό παράδειγμα. Την περασμένη εβδομάδα, 679 κοντέινερ με μπανάνες έφτασαν στη Μερσίνα: 30 από αυτά εισήχθησαν για την τουρκική εγχώρια αγορά με πληθυσμό 85 εκατομμυρίων… περισσότερα από 500 κοντέινερ στάλθηκαν στην περιοχή του Βορείου Ιράκ», είπε ο Ahmet Yilmaz.

Η αγανάκτηση φαίνεται στα λόγια του. «Το Βόρειο Ιράκ έχει πληθυσμό 5 εκατομμυρίων. Τι κάνουν αυτές οι μπανάνες [εκεί];»

https://insightcrime.org/news/turkish-bananas-the-cocaine-road-to-russia-and-the-persian-gulf/

7/7/2022