ΤΟΥΡΚΙΑ-ΑΖΕΡΜΠΑΪΤΖΑΝ, ΑΠΟ ΤΗΝ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ

 

 

Μεγάλη συνεργασία Τουρκίας-Αζερμπαϊτζάν

Οι δεσμοί αδερφοσύνης μεταξύ Τουρκίας και Αζερμπαϊτζάν έχουν καταστεί μια στρατιωτική  συμμαχία που θα αλλάξει την στρατηγική ισορροπία στον Νότιο Καύκασο

Οι σχέσεις μεταξύ Τουρκίας και Αζερμπαιτζάν δεν είναι δυνατόν να ερμηνευθούν με μια απόλυτα ρεαλιστική οπτική και στην βάση της realpolitik.  Παρά την παραδοσιακά ψύχραιμη διπλωματική ρητορική του τουρκικού ΥΠΕΞ, οι σχέσεις μεταξύ  Άγκυρας και Μπακού  εκφράζονται στα πλαίσια της αντίληψης ¨ένα έθνος –δύο κράτη¨  και μάλιστα και οι δύο κυβερνήσεις στο ανώτατο επίπεδο τονίζουν τους δεσμούς αδερφοσύνης.

Oι εν λόγω αδερφικοί δεσμοί στα τελευταία 10 έτη έχουν καταστεί μια στρατιωτική συμμαχία που θα αλλάξει τις στρατηγικές ισορροπίες στο Καύκασο. Αυτό το υψηλό επίπεδο που έχει επιτευχθεί, εάν εκτιμηθεί μαζί με τις πολεμικές επιτυχίες που είχαν το τελευταίο διάστημα οι ένοπλες δυνάμεις του Αζερμπαϊτζάν και με τα επιτεύγματα της αμυντικής βιομηχανίας της Τουρκίας, αντανακλούν μια νέα περιφερειακή πραγματικότητα.

ΑΝΤΙΛΗΨΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΥΝΑΙΤΕΡΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΜΟΙΒΑΙΑΣ ΑΛΛΗΛΟΒΟΗΘΕΙΑΣ

Οι αμυντικές σχέσεις Τουρκίας και Αζερμπαϊτζάν στηρίζονται σε δύο νομικά πλαίσια . Το πρώτο είναι οι νομικές ρυθμίσεις που έγιναν στην δεκαετία του 1990 και  προβλέπουν την εκπαίδευση στρατιωτικού προσωπικού του Αζερμπαϊτζάν στην Τουρκία.  Το δεύτερο είναι η συμφωνία που υπεγράφη το 2010 περί Στρατηγικού Συνεταιρισμού και Αμοιβαίας Αλληλοβοήθειας.

Λέγεται πως το εν λόγω διεθνές νομικό έδαφος εξύψωσε τις διμερείς σχέσεις Τουρκίας-Αζερμπαϊτζάν σε επίπεδο στρατιωτική συμμαχίας. Διότι η εν λόγω συμφωνία με αναφορά στο άρθρο 51 των Ηνωμένων Εθνών περί δικαιώματος νόμιμης άμυνας, αναφέρει  πως εάν κάποια από τις δύο πλευρές (Τουρκία και Αζερμπαϊτζάν) δεχτούν επίθεση από τρίτη χώρα ή χώρες, τότε θα συστήσουν από κοινού μια προοπτική ασφάλειας και αμύνης.

Τεχνικά το άρθρο αυτό έχει τον χαρακτήρα ενός “casus foederis” όπως το διάσημο άρθρο 5 της ιδρυτικής συμφωνίας του ΝΑΤΟ, αποτελώντας ουσιαστικά έναν οδηγό σχετικά με το υπό ποιες συνθήκες  ενεργοποιούνται  οι υποχρεώσεις της στρατιωτικής συμμαχίας.

Επίσης το εν λόγω άρθρο αφήνει ανοιχτό το εύρος και τον τρόπο της στρατιωτικής βοήθειας που θα παράσχει η μία πλευρά στην άλλη, σε περίπτωση που έχει δεχτεί επίθεση.

Σημαντικό επίσης για τις σχέσεις Αζερμπαϊτζάν και Τουρκίας, είναι και το άρθρο 7 της εν λόγω συνθήκης. Το άρθρο αυτό προβλέπει τον συντονισμό των κέντρων διοίκησης και των δυνάμεων ανάμεσα στις ένοπλες δυνάμεις των δύο χωρών.  Ο σχεδιασμός για την  διασφάλιση ενός τέτοιου συντονισμού,  στρατηγικά ανοίγει τον δρόμο για την εκτέλεση κοινών στρατιωτικών επιχειρήσεων.  Τα τελευταία χρόνια η βελτιωμένη εικόνα των στρατιωτικών ασκήσεων Τουρκίας –Αζερμπαϊτζάν ,  όπως και των δυνατοτήτων κοινών επιχειρήσεων σε τακτικό και επιχειρησιακό επίπεδο, δείχνουν πως σε στρατηγικό επίπεδο βρισκόμαστε αντιμέτωποι με μια ιδιαίτερα αισιόδοξη εικόνα.

ΔΙΜΕΡΕΙΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ

Μεταξύ των παραπάνω αναφερόμενων στρατιωτικών ασκήσεων, οι πλέον εντυπωσιακές των τελευταίων ετών είναι οι ασκήσεις Tur-Az Kartalı και Tur-Az Şahini που οργανώνονται από τις αεροπορικές δυνάμεις των δυο χωρών. Οι εντυπωσιακές αυτές ασκήσεις που γίνονται με τα αεροσκάφη Mig-29 και Su-25 του Αζερμπαϊτζάν και με τα F-16 των Τ.Ε.Δ., είναι κρίσιμες για την βελτίωση των δυνατοτήτων και των δύο χωρών.  Οι ειδήσεις που εμφανίζονται στον τύπο δείχνουν πως οι ασκήσεις αυτές περιλαμβάνουν διευρυμένα σενάρια με αποστολές αέρος-αέρος και αέρος-εδάφους

Μια επίσης σημαντική άσκηση Αζερμπαϊτζάν και Τουρκίας πραγματοποιήθηκε τον Μάιο του 2017. Αυτό που προκάλεσε την προσοχή ήταν το προφίλ των δυνάμεων που μετείχαν στην συγκεκριμένη άσκηση. Έγινε γνωστό πως σε αυτή την άσκηση μετείχαν ΜΧΚ πεζικό, μονάδες θωρακισμένων, στοιχεία πυροβολικού  και μονάδες της αεροπορίας στρατού μαζί με πλατφόρμες αεράμυνας που στήριζαν τις κινήσεις αυτών των μονάδων. Ξεκάθαρα αυτή η σύνθεση των δυνάμεων, θυμίζει με το παραπάνω την σύνθεση  των ενόπλων Δυνάμεων του Αζερμπαϊτζάν στις συγκρούσεις του Απριλίου του 2016.

Όπως είναι γνωστό για πρώτη φορά οι δυνάμεις του Αζερμπαϊτζάν, στις συγκρούσεις του Απρίλιου του 2016, με χρήση βίας είχαν μια αναμφισβήτητη επιτυχία επιχειρώντας στα υπό κατοχή εδάφη.

Στο τέλος των μαχών που έγιναν τον Απρίλιο του 2016, έστω και αν τα εδαφικά κέρδη  του Μπακού ήταν περιορισμένα, φάνηκε όμως πως η στρατιωτική επιλογή δεν περιορίζεται στα λόγια, αλλά και ότι οι ένοπλες δυνάμεις του Αζερμπαϊτζάν, πέραν της εικόνας ενός στρατού  ¨με ακριβά παιχνίδια λόγω των εσόδων από το πετρέλαιο¨, έχει καταστεί ένας στρατός με αποτελεσματική διοίκηση, έλεγχο και μεγάλη πειθαρχία μονάδων.

Επίσης το ότι στις συγκρούσεις του Απριλίου 2016, η Άγκυρα πήρε μια ανυποχώρητη θέση δίπλα  στο Μπακού, αλλά και η στήριξη από μεγάλο μέρος της τουρκικής κοινής γνώμης προς τις ένοπλες δυνάμεις του Αζερμπαϊτζάν,  ήταν στοιχεία που υπογράμμισαν στην πράξη την Συμφωνία Στρατηγικής Συνεργασίας του 2010.

Ένα άλλο στοιχείο που στηρίζει την στρατιωτική συμμαχία Τουρκίας-Αζερμπαϊτζάν είναι το χαρτοφυλάκιο του Αζερμπαϊτζάν στην τουρκική αμυντική βιομηχανία. Σε αυτό το πλαίσιο το πιο σημαντικό στοιχείο είναι η εξαγωγή στο Αζερμπαϊτζάν των εθνικά παραγόμενων στην Τουρκία, συστημάτων πολλαπλών εκτοξευτήρων ρουκετών (ÇNRA). Η παράδοση των συστημάτων 122mm –Sakarya αλλά και των πρόσφατα παραδοθέντων 300mm-Karsirga, συμβάλλουν σημαντικά στην δυνατότητα πυρός των ενόπλων δυνάμεων του Αζερμπαϊτζάν. Στις συγκρούσεις του 2016 παρατηρήθηκε πως το Αζερμπαϊτζάν με την ένταξη των ÇNRA και των μη επανδρωμένων εναέριων οχημάτων, διασφάλισε ένα τακτικό πλεονέκτημα.  Για αυτό τον λόγο, όπως συμβαίνει και σε πολλά επίπεδα, έτσι και στην κατηγορία των ÇNRA, η διμερής συνεργασία έχει σημαντική στρατιωτική αξία.

Ιδιαίτερα με τα μαθήματα που λήφθησαν από την στρατιωτική επιχείρηση Ασπίδα Ευφράτη, μπορεί να ειπωθεί πως η Roketsan θα συνεχίσει τα επιτεύγματα της στο πεδίο των συστημάτων ÇNRA. Αυτή η εξυψούμενη δυνατότητα, συνιστά μια σημαντική πηγή για τις ένοπλες δυνάμεις του Αζερμπαϊτζάν.

3η Στρατιά και Ναχιτσεβάν

Τέλος πρέπει να γίνει αναφορά στην στήριξη των ελίτ μονάδων του Αζερμπαϊτζάν στο Ναχιτσεβάν, από την 3η Στρατιά των Τ.Ε.Δ.  Διάφορες διεθνείς εργασίες στο επίπεδο των στρατιωτικών επιστημών, αναφέρουν πως οι στρατιωτικές μονάδες του Αζερμπαϊτζάν που βρίσκονται στο Ναχιτσεβάν –παλιότερα ονομαζόταν 5 Σ.Σ.- και στα πλαίσια του σχεδιασμού κοινών επιχειρήσεων κατέστησαν ειδικές δυνάμεις, είναι αυτές με την μεγαλύτερη πολεμική ετοιμότητα.

Οι μονάδες στο Ναχιτσεβάν έχουν μια σημαντική λειτουργία στον αμυντικό σχεδιασμό του Αζερμπαϊτζάν. Διότι σε οποιαδήποτε περίπτωση συγκρούσεων, είναι σε θέση να προκαλέσουν πόλεμο δύο μετώπων δυσκολεύοντας την κατάσταση για τις δυνάμεις τη Αρμενίας και ασκώντας πίεση στο πίσω μέτωπο. Αυτό είναι κάτι που στρατιωτικά μπορεί να προκαλέσει πρόβλημα στην γραμμή τροφοδοσίας και εφεδρικών δυνάμεων, των αρμενικών μονάδων που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή στα κατεχόμενα εδάφη του Αζερμπαϊτζάν.  Για αυτό τον λόγο οι εγκατεστημένες στο Ναχιτσεβάν δυνάμεις έχουν ζωτική σημασία για το Μπακού. Σε αυτήν λοιπόν την περιοχή για την κάλυψη των αναγκών των μονάδων του Αζερμπαϊτζάν σε θέματα εκπαίδευσης, μεταφορών όπως και για άλλες κρίσιμες ανάγκες, ασκεί ζωτικά καθήκοντα, η 3η Στρατιά των ΤΕΔ. Η άσκηση επίσης Τουρκίας-Αζερμπαϊτζάν που με συμμετοχή 5.000 μελών του προσωπικού, πραγματοποιήθηκε στον Ιούνιο του 2017, υπήρξε άκρως επωφελής και από την σκοπιά του πολιτικού μηνύματος και από την σκοπιά της ανάπτυξης δυνατοτήτων τέλεσης κοινών επιχειρήσεων.

Απέναντι σε όλες αυτές τις εξελίξεις, οι Ε.Δ. του Αζερμπαϊτζάν έχουν ένα μειονέκτημα που πρέπει να προσεχθεί. Καθώς η Ρωσική Ομοσπονδία το τελευταίο διάστημα πούλησε στην Αρμενία τακτικούς βαλλιστικούς πυραύλους Iskender-SS-26, το Ερεβάν απέκτησε την δυνατότητα να πλήξει κρίσιμες εθνικές υποδομές, όπως και το πίσω μέτωπο του Αζερμπαϊτζάν. Μιλώντας εν προκειμένω για κρίσιμες υποδομές, η πρώτη είναι οι εγκαταστάσεις υδρογονανθράκων στην ακτή του Χαζάρ. Άλλωστε όπως έχουν αναφέρει και αρμενικές πηγές, ήδη εργάζονται πάνω σε τέτοια πολεμικά παίγνια και σενάρια.  Μάλιστα οι  Iskender-SS-26, λόγω των τεχνικών τους χαρακτηριστικών είναι δύσκολο να αντιμετωπιστούν από συστήματα αεράμυνας.

Για αυτό τον λόγο τα αντιαεροπορικά συστήματα S-300 PMU-2 που διαθέτει το Αζερμπαϊτζάν, είναι αμφισβητούμενο εάν θα είναι αποτελεσματικά απέναντι στους πυραύλους SS-26 (έστω και αν αυτοί είναι η έκδοση εξαγωγών). Για αυτό και λέγεται πως είναι ανάγκη το  Μπακού, επιπρόσθετα στα στρατιωτικά ανοίγματα που κάνει, να προοδεύσει και στο πεδίο των στρατηγικών όπλων. Ένα άλλο επίσης ανησυχητικό για το Αζερμπαϊτζάν στοιχείο, είναι το ότι ως αποτέλεσμα των βημάτων Ρωσίας-Αρμενίας, συστήθηκε μια κοινή αντιαεροπορική ομπρέλα.

………………………

Αναφορικά με την στρατιωτική συμμαχία του Αζερμπαϊτζάν, υπάρχουν αρκετοί λόγοι για να είναι κανείς αισιόδοξος.

………

Το πιο σημαντικό στοιχείο ώθησης μεταξύ των δύο χωρών είναι η αντίληψη περί κοινής εθνικής ταυτότητας.  Αυτό είναι σημαντικό διότι στον σχεδιασμό των κοινών επιχειρήσεων και της κοινής άμυνας, οι πολιτιστικοί παράγοντες παίζουν σημαντικό ρόλο.

……………….

Δρ. Τζαν Κασάπογλου

http://aa.com.tr/tr/analiz-haber/turkiye-azerbaycan-savunma-is-birliginden-askeri-ittifaka/952323?amp=1

31/10/2017