ΠΕΤΡΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙ ΣΤΟ ΔΙΚΑΣΤΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ

Με πέτρες από το μοναστήρι έχτισαν την πόλη

nm_mansset550mussaray_1117

Όταν μετά από το 1950 πολλές εκκλησίες και μοναστήρια ισοπεδώνονταν , είναι γνωστό πως κατά την περίοδο 1956-1960 νομάρχης ήταν ο Μεχμέτ Μπελέκ, έβαλε να κατεδαφίσουν το μοναστήρι στην περιοχή Σούλουτζα του νομού Μους και οι πέτρες του χρησιμοποιήθηκαν στην κατασκευή του δικαστικού μεγάρου.

Ως Haycar ( Σύλλογος Αλληλεγγύης Αρμένιων Αρχιτεκτόνων και Μηχανικών) κάναμε με τον μηχανικό κατασκευών Ναζαρέτ Μπινατλί, τον ιστορικό τέχνης Ελμόν Χαντζέρ, τον αρχιτέκτονα Γιαν Γκαβρίλοφ και την σύζυγο του Γκαγιούς μια τριήμερη επίσκεψη στο Μους για να εξετάσουμε τις εργασίες κατεδάφισης στην αρμένικη συνοικία και για να συναντήσουμε τον δήμαρχο.

Κατά την επίσκεψη μας δυστυχώς δεν μπορέσαμε να τον συναντήσουμε διότι βρισκόταν εκτός νομού. Αλλά και στην αρμένικη συνοικία δεν μπορέσαμε να ερευνήσουμε, διότι στον ιστορικό εκείνο χώρο δεν έμεινε πέτρα επί πέτρας. Λες κι έγινε μια επιχείρηση εκκαθάρισης και μια ακόμη αρμενική συνοικία σβήστηκε

Με αφορμή αυτή την επίσκεψη επισκεφτήκαμε χωριά κοντινά στο Μους. Τα πρώτα χωριά που επισκεφτήκαμε ήταν τα Κίρκιοϊ, Κεπενέκ και Σουνγκού. Δύσκολο να το πιστέψει κανείς αλλά σε αυτά τα χωριά συναντήσαμε εγκατεστημένους Αρμένιους, συζητήσαμε μαζί τους, δύσκολο να το περιγράψω αλλά υπήρξαν συγκινητικές στιγμές. Οι οικογένειες μας φιλοξένησαν στο μεσημεριανό τους τραπέζι. Κάναμε διάλλειμα στην κουβέντα με καφέ που είχαμε για να πάνε οι χωρικοί στο ναμάζι της Παρασκευής. Σε όλες αυτές μας τις συναντήσεις ηχούσαν στα αυτιά μας τα λόγια του καθηγητή Γιουσούφ Χαλάτσογλου που είχε πει πως ¨υπάρχουν τουλάχιστον 500.000 Αρμένιοι που άλλαξαν θρησκεία¨. Οι νέοι μας γνώριμοι μας ξεπροβόδησαν μέχρι το αεροδρόμιο.

Η κατάσταση των ιστορικών κτιρίων είναι ακόμη πιο θλιβερή από αυτή των ανθρώπων. Από την εκκλησία Surp Hagop στο χωριό Κίρκιοϊ που ανήκει σε άτομο που την χρησιμοποιεί σαν αχυρώνα, στάβλο και αποθήκη, έχουν απομείνει μόνο τα τέσσερα ντουβάρια και η στέγη. Από τις υπόλοιπες δεν έμεινε καν ίχνος. Στο Σούνγκου μας σόκαρε η τεχνολογία και η αρχιτεκτονική στον μύλο του Μπέντρος που είναι από την εποχή των Αρμενίων. Έχουμε δει και έχουμε εξετάσει πολλούς μύλους αλλά πρώτη φορά είδαμε κάτι τέτοιο. Οι φίλοι δεν άντεξαν και από την μια ενημερώθηκα για τον τρόπο λειτουργίας του και από την άλλη έκαναν ένα σχεδιάγραμμα του μύλου , έστω και στο όρθιο. Στο Σούγκου υπήρχαν δύο εκκλησίας . Η μία ήταν της Παναγίας και η άλλη της Αγίας Σοφίας (καθολική). Η μία έγινε τζαμί και η άλλη μετατράπηκε σε χωράφι. Μέσα σε ένα διάτρητο από θησαυροθήρες νεκροταφείο ξεπροβάλλουν μεταξύ χόρτων 4-5 σπασμένες ταφόπλακες. Μετά από ορειβασία περίπου δύο ωρών φτάσαμε στα ερείπια του μοναστηριού Αρακελότς, ένα πέτρινο σύμβολο μιας περιόδου. Η περιγραφή αυτών των ερειπίων δεν μπορούν να περιγραφούν σε αυτό το άρθρο, θα εξετάσουμε το θέμα σε άλλο άρθρο.

Η θλιβερή ιστορία ενός μοναστηριού

Την δεύτερη μέρα πήγαμε στο μοναστήρι της Παναγίας στο χωριό Σούλουτζα που είναι σαν φωλιά αετού στην πεδιάδα του Μους. Στον κόσμο αυτή η εκκλησία είναι γνωστή ως Ερυθρή Εκκλησία ή Ντερ α Τσορ. Από τι διώροφο μοναστήρι , πέρα από έναν μακρύ γερασμένο τοίχο και το καμπαναριό δεν έμεινε τίποτε άλλο.

………………

Έχουμε δει εκατοντάδες παραδείγματα στα οποία οι αρμένικες εκκλησίες και μοναστήρια χρησιμοποιήθηκαν ως στάβλοι, αποθήκες, σινεμά που παίζονταν τσόντες και ως στρατόπεδα. Εκατοντάδες από αυτά γκρεμίστηκαν και από τις πέτρες κατασκευάστηκαν τράπεζες, σχολεία, ταχυδρομεία και άλλα δημόσια κτίρια. Δεν αναφερόμαστε καν στις εκκλησίες που μετατράπηκαν σε τζαμιά. Αυτό που δεν ξέραμε όμως το μάθαμε στα ερείπια του μοναστηριού της Παναγίας

Όταν μετά από το 1950 πολλές εκκλησίες και μοναστήρια ισοπεδώνονταν , είναι γνωστό πως κατά την περίοδο 1956-1960 νομάρχης ήταν ο Μεχμέτ Μπελέκ, έβαλε να κατεδαφίσουν το μοναστήρι στην περιοχή Σούλουτζα του νομού Μους και οι πέτρες του χρησιμοποιήθηκαν στην κατασκευή του δικαστικού μεγάρου

………………

65656565

Το δικαστικό μέγαρο του Μους με την πρώτη ματιά φαίνεται ως ένα νέο κτίριο. Αλλά πηγαίνοντας κοντά γίνεται αντιληπτό πως αυτό δεν ισχύει. Τα τελευταία χρόνια βάφτηκε εξωτερικά, του έγινε μόνωση με αφρό, σοβαντίστηκε και πήρε έτσι μια νέα εμφάνιση. Αλλά κοιτώντας προσεκτικά από κοντά διακρίνουμε τις πέτρες στο σημείο της εισόδου. Πολλοί άνθρωποι στο Μους είναι ακόμη μάρτυρες πως αυτές οι πέτρες μεταφέρθηκαν εκεί μετά την κατεδάφιση του μοναστηριού της Παναγίας. Το τελευταίο χωριό που επισκεφτήκαμε στο Μους είναι το Τσέγκιλι όπου υπάρχουν τα ερείπια του μοναστηριού Γκαραμπέντ. Το μοναστήρι Γκαραμπέντ ήταν ένα από τα σημαντικά κέντρα της αρμενικής ιστορίας. Μετά το 1915 λεηλατήθηκε. Πολύτιμες εικόνες, ευαγγέλια, και χειρόγραφα σκόρπισαν στα τέσσερα μέρη του κόσμου και ακόμη βρίσκονται σε διάσημα βιβλιοπωλεία. Από εκείνο το λαμπρό μοναστήρι σήμερα έχουν απομείνει 1-2 τοίχοι. Παραδείγματα της μοναδικής τέχνης της πέτρας βρίσκονται στο τζαμί του Τσέγκιλι και σε πολλά ακόμη κτίρια.

1/11/2013 Εφ. Άγος

Μοιραστείτε
Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on Google+Pin on PinterestEmail this to someone
Κατηγορία: ΑΝΑΣΚΑΦΕΣ-ΜΝΗΜΕΙΑ, Αρμενικό | Ετικέτα:

Τα σχόλια είναι κλειστά.