ΒΑΡΛΙΚ ΒΕΡΓΚΙΣΙ

Φόρος περιουσίας (Βαρλίκ βεργκισί) και Νόμος Εθνικής Προστασίας

 

Κατά τους φθινοπωρινούς μήνες του 1942 βγήκε ο διαβόητος νόμος του Βαρλίκ βεργκισί. Στόχος αυτού του νόμου ήταν η διάλυση των μη μουσουλμάνων εμπόρων που είχαν σημαντικό μέρος της πίτας της αγοράς στις μεγάλες πόλεις.

Ο νόμος αυτός της 11/11/1942 που βγήκε σαν πρώτος κρίκος στην ¨κίνηση εκτουρκισμού¨, έφερε τις πρώτες εξορίες πριν από 69 χρόνια. Ο νόμος αυτός που στόχευε ιδιαίτερα τους μη μουσουλμάνους εμπόρους, όταν τέθηκε σε εφαρμογή, αρκετοί για να μπορέσουν να πληρώσουν τον φόρο υποχρεώθηκαν να πουλήσουν τα σπίτια τους ή τις επιχειρήσεις τους και έτσι περατώθηκε η επιχειρηματική τους ζωή.

Σαν σήμερα στα 1942, 160 άτομα που δεν μπόρεσαν να πληρώσουν το φόρο εξορίστηκαν, ενώ σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία 1400 άτομα στάλθηκαν στο Ασκαλέ. Εξορίες, έσπαζαν πέτρες, κατασκεύασαν δρόμους.

Ο νόμος του Βαρλίκ Βεργκισί, ο εξαναγκασμός εκατοντάδων μη μουσουλμάνων σε μετανάστευση, και τα μετέπειτα γεγονότα της 6-7 Σεπτεμβρίου του 1955, ήταν τμήματα ενός ¨Σχεδίου τουρκοποίησης του κεφαλαίου¨ που τα θεμέλια του βρίσκονται στην περίοδο της οργάνωσης Ένωση και Πρόοδος

Στις 11 Νοεμβρίου 1942 βγήκε ο νόμος περιουσία που στόχευε ιδιαίτερα στους μη μουσουλμάνους εμπόρους. Η αύξηση του τιμάριθμου στην Τουρκία κατά τον 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο, η διάδοση της μαύρης αγοράς και η εμφάνιση υπερβολικών κερδών με αυτό τον τρόπο, ήταν που έφερε αυτού τον τρόπο την φορολόγηση από το κράτος.

Το μέτρο κράτησε 1,5 χρόνο. Όσοι δεν πλήρωναν στέλνονταν σε στρατόπεδα εργασίας. Ήταν ένας φόρος περιουσίας που εφαρμόστηκε στην Τουρκία κατά τον 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο. Ο φόρος αυτός που άρχισε να εφαρμόζεται το 1942 είχε ως σκοπό την εφάπαξ φορολόγηση κερδών προερχομένων από την μαύρη αγορά και την κερδοσκοπία.

Καθώς όμως δεν καθοριζόταν από τον νόμο η φορολογική βάση και η αναλογία της φορολόγησης, αυτό άνοιξε τον δρόμο για αυθαιρεσίες και επέφερε άδικη κατανομή βαρών μεταξύ των φορολογουμένων.

Από το 1939 που άρχισε ο πόλεμος μέχρι το 1945 η Τουρκία δεν εισήλθε στον πόλεμο. Αλλά για να μπορέσει να είναι ανά πάσα στιγμή έτοιμη για πόλεμο, αύξησε τις αμυντικές δαπάνες και εξαιτίας αυτού η οικονομία υποχώρησε. Την ώρα που στην Ευρώπη άρχισε ο πόλεμος, η κυβέρνηση κάλεσε στα όπλα ένα εκατομμύριο νέους κάτι το οποίο προκάλεσε πτώση στην βιομηχανία, στις υπηρεσίες και πτώση της παραγωγικότητας. Η ισορροπία προσφοράς και ζήτησης διαταράχτηκε και επιβλήθηκαν συχνά οικονομικοί περιορισμοί. Αυτό με τη σειρά του έφερε πλούτο σε πολλούς παραγωγούς και μεσάζοντες. Επίσης με την συμφωνία Kriling που υπογράφηκε με την Γερμανία, μεγάλο μέρος του εξωτερικού εμπορίου της Τουρκίας συνδέθηκε με την Γερμανία, κάτι που επηρέασε την πολιτική μας και στο εσωτερικό και στο εξωτερικό. Λόγω αυτού του λόγου αυτή οι αντιφάσεις στην εσωτερική και εξωτερική μας πολιτική κατά τα χρόνια του πολέμου, προκάλεσαν εξελίξεις που συνεχίζονται μέχρι τις μέρες μας.

 

Μετά από το 1938 μια μικρή ομάδα με γραφειοκρατική νοοτροπία πήρε στα χέρια της την εξουσία και παίρνοντας στα χέρια της όλες τις δραστηριότητες στη χώρα, αύξησε και τις κρατικές επεμβάσεις. Ως αποτέλεσμα τούτου, στις 26 Ιανουαρίου 1940 στις αρχές του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, ψηφίστηκε από την βουλή ο ¨Νόμος Εθνικής Προστασίας¨ που ενόψει των έκτακτων καταστάσεων παρείχε στην κυβέρνηση διευρυμένες αρμοδιότητες επέμβασης σε θέματα που αφορούν την εθνική οικονομία και βιομηχανία, και με πρόφαση τις συνθήκες πολέμου καθιστούσε δυνατή οποτεδήποτε την επέμβαση της στην οικονομία.

Ο νόμος αυτός που είχε έναν χαρακτήρα κατεξοχήν παρεμβατικό στην οικονομία, αύξανε τον κρατικό έλεγχο στην παραγωγή, στο εμπόριο, στις τιμές και την επιχειρηματική ζωή. Τα άρθρα του νόμου ήταν θετικά για τους πλούσιους, τους εργοδότες και τους κατόχους μεγάλων αγροτικών εκτάσεων, ενώ αρνητικά ήταν για τους εργάτες, τους χωρικούς, τους κατόχους μικρού αγροτικού κλήρου –που αποτελούσαν και την πλειοψηφία του τουρκικού λαού- και γενικότερα ήταν αρνητικά για τον λαό. Ως αποτέλεσμα αυτής της λάθος πολιτικής προέκυψε και η φυλή των ¨κερδοσκόπων πολέμου¨. Στα χέρια αυτών πέρασε σημαντικό ποσό ακινήτων σε Κωνσταντινούπολη και Άγκυρα.

Έμποροι που ήλεγχαν τα σπανίζοντα καταναλωτικά αγαθά, συνεχώς πλούτιζαν με όχημα τις υψηλές τιμές. Αυτή την εποχή ήταν που βγήκε το προσωνύμιο Χατζή Αγά

Yokluk zamanlarında ölçüsüzce harcamaları betimleyen “Hacı Ağa” deyimi de bu dönemde ortaya çıktı.

Την τρίτη χρονιά του πολέμου στα 1942, η μαύρη αγορά και το στοκάρισμα των αγαθών είχαν κορυφωθεί. Οι αγάδες των εδαφών και οι γραφειοκράτες που εμπλέκονταν στο εμπόριο της μπουρζουαζίας, έγιναν οι πλούσιοι του πολέμου.

Η κατάσταση αυτή περιγράφεται στα απομνημονεύματα του Γιακούπ Καντρί Καραοσμάνογλου ως εξής : ¨Να πούμε για τον υπουργό που είχε το μονοπώλιο του ελαιόλαδου, για τον νομάρχη που προστάτευε τους μαυραγορίτες,…¨

………………

Το 1942 στα πλαίσια της πολιτικής του κρατισμού βγήκε ο νόμος του Βαρλίκ Βεργκισί, σαν επέμβαση στα φαινόμενα πλουσίων πολέμου που εμφανίστηκαν ως αποτέλεσμα του Νόμου Εθνικής Προστασίας. Ο νόμος βγήκε mahsus για να αντιμετωπιστούν οι έκτακτες οικονομικές συνθήκες. Ο πρωθυπουργός Σαράτσογλου με αυτόν τον νόμο, και θα αγωνιζόταν κατά του πληθωρισμού και θα αυξάνονταν τα κρατικά έσοδα από αυτούς που πλούτισαν στα χρόνια του πολέμου.

Και όμως στην κλειστή για τον τύπο συνεδρίαση του κόμματος CHP, οι δικαιολογίες που παρουσιάστηκαν ήταν πολύ διαφορετικές. Στην ομιλία του εκεί ο Σαράτσογλου είπε τα εξής :

¨Ταυτόχρονα αυτός ο νόμος είναι ένας επαναστατικός νόμος. Είμαστε αντιμέτωποι με μια ευκαιρία που θα μας αποφέρει την οικονομική ανεξαρτησία. Με αυτό τον τρόπο καταργώντας από την αγορά μας τους ξένους που κυριαρχούν, θα παραδώσουμε την τουρκική αγορά στα χέρια των Τούρκων. Εάν κάποιοι οι οποίοι επωφελούμενοι από την φιλοξενία αυτής της χώρας αν και έγιναν πλούσιοι προσπαθήσουν να αποφύγουν την τέλεση των καθηκόντων τους, ο νόμος θα εφαρμοστεί με όλη του την βία¨.

Ο νόμος αυτός είχε ευρεία εφαρμογή σε πλούσιους αγρότες, εμπόρους, και βιομήχανους. Σε κάθε κέντρο νομού και επαρχίας στήθηκαν επιτροπές ¨Εντοπισμού περιουσίας¨. Δυνατότητες αντιρρήσεων και έφεσης για τις αποφάσεις της επιτροπής δεν υπήρχαν. Το τίμημα έπρεπε να πληρωθεί μέσα σε 15 μέρες από την επίδοση, τα περιουσιακά στοιχεία όσων αδυνατούσαν να πληρώσουν το φόρο θα εκποιούνταν, και αν πάλι δεν συμπληρωνόταν το ποσό, τα συγκεκριμένα άτομα στέλνονταν σε τάγματα εργασίας για να πληρώσουν με ¨σωματική εργασία¨ τα χρέη τους.

Ο νόμος αυτός ουσιαστικά εμπεριέχονταν στο κυβερνητικό πρόγραμμα του Σουκρού Σαράτσογλου όπου αναφερόταν πως ¨Είμαστε Τούρκοι, είμαστε Τουρκιστές και θα παραμείνουμε πάντα τουρκιστές. Για μας ο τουρκισμός είναι ένα θέμα τόσο αίματος όσο και θέμα συνείδησης και πολιτισμού (…) Εμείς δεν θέλουμε τις επιδείξεις με παλάτια, κεφάλαιο και κοινωνικές τάξεις. Το μόνο που θέλουμε είναι να είναι κυρίαρχο το τουρκικό έθνος¨. Έτσι ο νόμος αυτός υπό την επίδραση της ρατσιστικής ιδεολογίας χρησιμοποιήθηκε ενάντια στις μειονότητες. Καθώς μεταξύ των πλουσίων του πολέμου σημαντικό ποσοστό αποτελούσαν Εβραίοι, Έλληνες και Αρμένιοι πολίτες μας, άρχισαν να δημοσιεύονται στις εφημερίδες άρθρα με χαρακτηρισμού όπως ληστές, μαυραγορίτες και κερδοσκόποι. Σχεδόν κάθε μέρα δημοσιεύονταν σε εφημερίδες καρικατούρα με τον ¨Εβραίο μαυραγορίτη¨.

Όπως περιγράφει στα απομνημονεύματα του, ένας από αυτούς που εφάρμοσαν τον νόμο ο Φαίκ Οκτέ, το υπουργείο οικονομικών είχε ζητήσει να γίνει ένας διαχωρισμός σε αυτούς που κερδοσκόπησαν κατά την διάρκεια του πολέμου. Στα έγγραφα οι μουσουλμάνοι σημειώνονταν με Μ, οι μη μουσουλμάνοι με ΓΚ, και οι ντονμέδες με NT. Oι λίστες από τις τρεις επιτροπές στην Κωνσταντινούπολη ανακοινώθηκαν στις 18/4/1942. Οι φόροι αφορούσαν 114.000 άτομα εκ των οποίων οι 3.877 αφορούσαν ξένους, δηλαδή μειονότητες. Στο διάστημα μεταξύ 27 Ιανουαρίου και 3 Ιουλίου 1943 1.229 άτομα, όλα από τις μειονότητες στάλθηκαν για εργασία στο Ασκαλέ του νομού Ερζερούμ. Αλλά λόγω των αντιδράσεων από το εσωτερικό και το εξωτερικό σταμάτησε στα μέσα του νόμου η εφαρμογή του νόμου και αποφασίστηκε να σβηστούν όλα τα χρέη του Βαρλίκ Βεργκισί που δεν είχαν πληρωθεί. Οι εξορισθέντες στις αρχές Δεκεμβρίου στο Ασκαλέ και στο Σιβριχισάρ, μετά από αιχμαλωσία 10 μήνες στάλθηκαν στα σπίτια τους.

Ο φόρος Βαρλίκ Βεργκισί λόγω του τρόπου καθορισμού των ποσών, λόγω της αφαίρεσης του δικαιώματος αντιρρήσεων, και λόγω της παραβίασης της γενικής φορολογικής αρχής, ήταν ένας απόλυτα παράνομος νόμος. Και καθώς ¨φορτώνονταν¨ πολύ περισσότερο σε βάρος των μειονοτήτων, είχε μια μεγάλη διάσταση διακρίσεων. Έτσι ως αποτέλεσμα οι πολυσυζητημένοι μέσα στην ιστορία της Δημοκρατίας αυτοί νόμοι, δηλαδή το Βαρλίκ Βεργκισί, ο Νόμος Εθνικής Προστασίας και ο νόμος φορολογίας προϊόντων εδάφους, προκάλεσαν την ψύχρανση μεγάλου τμήματος του λαού με το κόμμα CHP και ήταν από τους παράγοντες που ετοίμασαν το κόμμα DP. Eπίσης έφεραν αλλαγές στην Τουρκία οικονομικές, κοινωνιολογικές και πληθυσμιακές. Και ενώ σύμφωνα με τον Φαϊκ Οκτέ – που σύμφωνα με κάποιους ήταν επικεφαλής αυτών που επέβαλαν τον νόμο- το Βαρλίκ Βεργκισί ήταν ¨μια ντροπιαστική σελίδα στην οικονομική ιστορία της Τουρκίας¨, άλλοι υπερασπίστηκαν τον νόμο καθώς στοχοποιούσε αυτούς τους κερδοσκόπους που κέρδισαν εκατομμύρια στον πόλεμο, όπως και τις μειονότητες.

 DÜNYA BÜLTENİ .NET   17/11/2012

Εμρέ Γκιούλ

Μοιραστείτε
Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on Google+Pin on PinterestEmail this to someone
Κατηγορία: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΕΙΟΝΟΤΗΤΑ, ΕΛΛΗΝΟΤΟΥΡΚΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ | Ετικέτα: | Σχολιάστε

Σχολιάστε

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν κοινοποιείται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *